آدم و حوا |

احسان پویا: «از چهارده سالگی می­ترسم» روایت موهوم و پیچیده­ای است که از درهم تنیده شدن افسانه­های کهن با زندگی روزمره انسان عصر مدرن و امروزی به دست می­آید. حسن محمودی در این مجموعه­داستان به­هم­پیوسته* توانسته است به خوبی از فرم­ها و کهن­الگوهای روایی داستان برای نقل مشکلات شخصیت­های امروزی استفاده کند و همچنین توانسته است با استفاده از نثر بسیار شیوا و پخته­ای که در این مجموعه به کار گرفته، فاصله مابین این دو مقطع زمانی را پر کند. هر چند که این نثر در موارد انگشت­شماری یک­دستی خودش را از دست می­دهد اما همه توانایی نویسنده به نثرش ختم نمی­شود. استفاده درست و به­جا از شیوه قدیمی داستان در داستان به نویسنده این اجازه را می­دهد که در مقطع کوتاهی (از لحاظ کمی) داستان زندگی ننه­آقا را بازگو کند. او در داستان «ناخن­ها و آواز» به وسیله این تکنیک (که بی شباهت با متد قصه­گویی شهرزاد در هزار و یک شب نیست) در اندک زمانی زندگی پر پیچ و خم ننه­آقا را از نظر مخاطب گذرانده و در نهایت اختصار به شرح فراز و نشیب آن می­پردازد. از طرفی اعجاز نشانه­ها در داستان باری نویسنده دست­آویزی می­شود که از یک سو به ساخت زیبایی بصری در توصیف­ها می­انجامد و از سوی دیگر به عمق بخشیدن به داستان و افزودن لایه­های مختلف داستانی کمک می­کند. مثلا داستان «قول و قرار» با این جلمه شروع می­شود: «دوازده سال پیش وسط گنبدهای کاهگلی پشت بام خانه پدری با انیس دختر همسایه قول و قراری می­گذاریم که بعدها به این راحتی نمی­شود فراموشش کرد». در اینجا نویسنده با زیرکی طرح داستان خودش را در همان خط اول به زبان نمادین بیان می­کند چرا که استفاده هوشمندانه از بعضی نمادها، خواننده باهوش را به فکر وا می­دارد که رابطه بین قصه و نماد را کشف کند.

مسئله بعد ترکیب و اختلاط چند ژانر مختلف در قالب یک داستان است. اتفاقی که در «حکایت ماریا و مرد غریبه» می­افتد. در اینجا یک قصه با طرح نه چندان پیچیده به سبک افسانه­ای­ بیان می­شود. منظور از سبک افسانه­ای همان بازگو کردن مسئله اصلی داستان بعد از «یکی بود و یکی نبود» است. سام که دوست ندارد برای لقمه­ای نان بخور و نمیر کاسه چه کنم چه کنم پیش در و همسایه دست بگیرد، یک تور ماهیگیری می­خرد و به دریا می­رود. اما ترکیب این محتوای افسانه­وار با فرم مدرن در غالب سورئالیسم و نگرش امروزی در خلق شخصیت­ها مرز داستان را از یک افسانه ساده فراتر می­برد و این امکان را به مخاطب امروز می­دهد که فاصله نه­چندان کم بین ظرف امروزی (از حیث شخصیت) و مظروف افسانه­ای را در ذهن خودش پر کند.

پی­نوشت:

*این مجموعه متشکل از هشت داستان است که در عین جدا بودن وابستگی خاصی از طریق کاراکترهایی با نام­های یکسان و یا المان­های تکرار شونده به هم مربوط هستند.

 Print